Phạm Đoan Trang – Chân dung Nữ chúa trong “Làng dân chủ”
Sự nhầm lẫn về nhân
cách sẽ tạo cơ hội cho những kẻ tầm thường trở thành “vĩ đại”. Cũng giống như
những kẻ đứng sau các phần tử phản động, cơ hội chính trị đã bất chấp cả sự thật
để sơn son thiếp vàng lên chúng sự lấp lánh của lý tưởng và sự xả thân bằng các
xảo thuật gọt đẽo hình tượng, mà cố tình lờ đi việc trả lời một câu hỏi cơ bản.
Đó là con người thật của các nhà “dân chủ bịp”. Và Cánh Cò trong loạt bài viết
mang tên “CHÂN DUNG ĐỐI TƯỢNG” sẽ khắc họa gần như đầy đủ về con người cũng như
bảng dài ‘chiến tích” đả phá đất nước của các đối tượng để phần nào giúp người
đọc tỉnh thức hơn.
Theo dòng Chân Dung Đối Tượng,
kỳ trước đã giới thiệu về “Chân
dung chí phèo Dương Nội Trịnh Bá Phương”, kỳ này Cánh Cò trân trọng
giới thiệu bài viết “Phạm Đoan Trang – Nữ chúa trong Làng dân chủ”. Người đã
góp phần “giúp” Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư và Cấn Thị Thêu bị khởi tố, bắt
giam bằng những cuốn sách lậu, mang đậm bản chất chống phá và xuyên tạc của
mình.
Nói về Phạm Đoan Trang thì có lẽ
nữ giới trong “làng dân chủ” khó ai sánh được về lý luận. Trang là kẻ có tri thức,
nhất là về pháp luật và viết lách báo chí. Vốn có một xuất thân rất tốt, trong
một gia đình có trí thức, được cho theo học ở Trường Trung học phổ thông chuyên
Hà Nội – Amsterdam và tốt nghiệp trường Đại học Ngoại Thương. Sau khi ra trường,
Phạm Đoan Trang công tác tại một số tờ báo nổi tiếng như VnExpress, Vietnamnet,
… Con đường sự nghiệp bắt đầu dính chàm năm 2009, khi Trang bị bắt giam 9 ngày
cùng với Hiếu Gió và Mẹ Nấm do dính líu đến kế hoạch in áo phông phản đối dự án
Bauxite Tây Nguyên được tổ chức phản động Việt Tân tài trợ. Một người 9 năm
trong nghề nhà báo, rành rẽ về luật mà lại câu kết nhận tiền của tổ chức phản động
nhằm chống phá chính quyền, chính vì vậy Phạm Đoan Trang đã bị sa thải.
Tưởng chừng sau sự cố ở
Vietnamnet, Trang sẽ thức tỉnh, làm tròn đạọ đức và trọng trách của nghề nhà
báo, thế nhưng đây lại là sự khởi đầu của quá trình sa lầy từ phóng viên ôn hòa
đến nhà hoạt động cực đoan. Bức xúc cũ chuyển thành mối thù với báo chí chính
thống, Phạm Đoan Trang chọn con đường “làm giặc”, để rồi dần đánh mất những tiềm
năng vốn có. Thù hận có thể làm con người mờ mắt và có lẽ chính khuynh hướng
này đã khiến Đoan Trang trở nên cực đoan và độc tài. Và cuối cùng, Phạm Đoan
Trang lọt thỏm với hố sâu không lối thoát, khi chọn con đường xuất ngoại năm
2013 để gia nhập vào VOICE (một tổ chức ngoại vi của tổ chức khủng bố Việt
Tân).
Sau khi trở về nước, Phạm Đoan
Trang đóng vai “người bất đồng chính kiến”. Được sự tài trợ, cổ xúy của Việt
Tân và một số đối tượng ảo tưởng chính trị ở bên ngoài, Trang “nổi” lên là một
trong những đối tượng cầm đầu nhóm “Mạng lưới blogger Việt Nam”. Phạm Đoan
Trang gắn bó với các dự án của Việt Tân như hình với bóng, từ việc hình thành Mạng
lưới blogger, cho đến việc tham gia đoàn vận động nhân quyền do Việt Tân vẽ ra
nhằm phản đối Việt Nam trở thành thành viên Hội đồng nhân quyền của Liên Hiệp
quốc, nhằm vận động chính giới phương Tây gây áp lực để Việt Nam thay đổi chính
sách nhân quyền,…
Ngoài ra, dưới sự chỉ đạo của Việt
Tân, Phạm Đoan Trang thường xuyên cấu kết với các phần tử chống đối, phản động
trong và ngoài nước, các hội, nhóm chống đối sử dụng chiêu trò “phản biện xã hội”
để thể hiện chính kiến trước những sự kiện chính trị – xã hội của đất nước, các
vấn đề đang được xã hội quan tâm nhưng thực chất là lợi dụng để xuyên tạc chủ
trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kích động, cổ
súy các hành vi chống đối, biểu tình, vi phạm pháp luật nhằm chống Đảng, Nhà nước…
Tuy nhiên, sau một vài năm tham
gia hàng loạt các hoạt động biểu tình, bạo loạn chống đối nhà nước như “đòi trả
tự do cho Cấn Thị Thêu”, “xuống đường vì môi trường”, “yêu cây”… Phạm Đoan
Trang không thể để lại một dấu ấn nổi bật nào. Nhận thấy không thể gào thét như
đám đồng đảng ở “Làng Dân chủ”, Phạm Đoan Trang đã nhanh nhạy tự điều chỉnh
mình từ chỗ ra mặt xuống đường “đấu tranh” thành rút về chỉ “đấu tranh” bằng
bút và bàn phím. Ngoài những bài viết trên mạng xã hội mang đầy tính xuyên tạc,
công kích, hằn học thì năm 2017, Trang bắt đầu viết sách.
Với những “thông tin chính trị”
lượm lặt từ vỉa hè cùng với sự tưởng tượng của mình, thậm chí là ăn cắp chất
xám của đồng nghiệp cũ, Phạm Đoan Trang đã “sáng tạo” ra một số cuốn sách mà lối
viết như kiểu nói lấy được, không cần căn cứ, miễn xuôi tai. Điển hình như cuốn
“Chính trị bình dân”, “Phản kháng phi bạo lực”, “Cẩm nang nuôi tù”…Những ai đọc
sách của Phạm Đoan Trang thì đều thấy một điểm chung đó là toát lên một cảm xúc
rất tiêu cực, thiên lệch với một cái tâm vẩn đục tràn đầy sự căm thù chế độ, hướng
người đọc những cuộc biểu tình, bạo động và lật đổ đầy máu. Thế nhưng, những
ngôn từ chính trị đen tối kèm theo những ẩn ức cá nhân đó lại là thứ chất hướng
thần dùng để hà hơi, bơm, kích cho những kẻ vĩ cuồng hữu dũng vô mưu trong làng
“dân chủ”.
Phạm Đoan Trang viết, phát tán
các cuốn sách trên có nhiều mục đích, trước tiên việc xuất bản sẽ có được một
khoản tiền kể cả khi không bán được sách (tổ chức phản động lưu vong lo khoản
này); Hai là, tiếp theo “Chính trị bình dân” thì “Cẩm nang nuôi tù” sẽ giúp tên
tuổi của Phạm Đoan Trang tiếp tục được khẳng định trong làng “đấu tranh dân chủ,
nhân quyền”; Ba là, đối tượng mà Trang hướng đến là thân nhân, là gia đình của
những “tù nhân chính trị”. Thông qua “Cẩm nang nuôi tù”, Phạm Đoan Trang xuyên
tạc sự thật, gieo rắc, kích động thân nhân số đối tượng mang danh “nhà dân chủ”
bất mãn, từng bước hướng họ theo con đường chống đối như chính các “nhà dân chủ”
đã phạm phải. Qua đó, Phạm Đoan Trang muốn lôi kéo càng nhiều người tham gia hoạt
động chống đối, từng bước tạo, tập hợp lực lượng.
Chính vì vậy, từ tháng 8/2018 đến
nay, Phạm Đoan Trang huy động đám tay chân của VOICE ở trong nước thành lập
trang fanpage “Nhà xuất bản Tự do” nhằm xuất bản các đầu sách “nâng cao dân
trí” cho giới Dân chủ Việt. Với sự tài trợ của VOICE, Phạm Đoan Trang giao đàn
em trong nhóm “Green Trees” gồm Cao Vĩnh Thịnh, Nguyễn Trường Thịnh, Trần Vũ
Anh Bình, Hoàng Thành Nhân, Đặng Vũ Lượng, Nguyễn Đình Hà gấp rút tổ chức in lậu
hàng ngàn cuốn sách. Thủ đoạn phát tán sách bẩn của Phạm Đoan Trang là chuyển
tài liệu qua email cho các tổ chức phản động ở nước ngoài chế bản, lên market,
sau đó chuyển lại cho đối tượng trong nước để in lậu, phát tán (chủ yếu qua
không gian mạng). Các đối tượng như Nguyễn Duy Tân, Đặng Hữu Nam, mẹ con Cấn Thị
Thêu… trở thành đầu mối tích cực tiêu thụ và rao bán sách cho Trang. Đó cũng là
lý do khi khám xét nơi ở của Cấn Thị Thêu, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư lực lượng
chức năng phát hiện tại nhà anh bán cua lại có hàng loạt cuốn sách lậu này.
Mặc dù, luôn miệng lu loa rằng viết
sách để đấu tranh “dân chủ” thế nhưng hàng tháng ngoài tiền từ các tổ chức lưu
vong rót về, Phạm Đoan Trang vẫn đều đều bỏ túi tiền bán sách. Cái khôn ngoan của
Trang thể hiện ở chỗ không bao giờ tự mình bán sách mà nhường việc tầm thường ấy
cho đồng đảng. Bằng cái tài ăn nói và sự ranh mãnh vốn có, Phạm Đoan Trang đã
biến những “đồng nghiệp” thành những “con chiên ngoan đạo” đi bán sách cho
mình. Thậm chí, ngay cả Đặng Hữu Nam – người đứng đầu Giáo phận Vinh một thời
mà vẫn cun cút đi bán sách kiếm tiền cho Trang. Thật không hổ danh là Nữ chúa
trong “Làng dân chủ”.
Ở cái tuổi đã trên 40 nhưng không
chồng không con, để rồi xa rời nền giáo dục tử tế, con đường thăng tiến thực sự,
đánh rơi giá trị và trách nhiệm của một công dân đối với dân tộc, Phạm Đoan
Trang thậm chí còn gây nguy hiểm cho xã hội, lôi kéo những con người chân chính
trở thành những kẻ đấu tranh chống phá và lao vào vòng lao lý. Không chỉ vậy,
Trang còn là một kẻ hô hào xung phong nhưng lại luôn nằm xuống cho “đồng nghiệp”
mình lao lên. Cứ nhìn cái kết của Cấn Thị Thêu, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tứ
thì sẽ rõ. Vậy mới thấy, việc lựa chọn sai đường đã biến Phạm Đoan Trang thành
kẻ mất đạo đức nghề nghiệp và mất luôn nhân cách làm người!
BBT Cánh Cò
Xem bài viết Gốc
tại đây
Trước khi trở thành một nhà hoạt
động nổi tiếng trong phong trào dân chủ, Phạm Đoan Trang đã có hơn 10 năm làm
việc trong các tờ báo chính thống ở Việt Nam.
Khi chuyển từ một phóng viên
thành một nhà hoạt động, Đoan Trang cũng đánh mất dần thái độ ôn hòa, khách
quan, và các tiêu chuẩn đạo đức mà cô từng có.
1. Tóm tắt sự nghiệp phóng
viên của Phạm Đoan Trang
Phạm Đoan Trang sinh năm 1978
trong một gia đình trí thức ở Hà Nội. Cô học trường trung học Hà Nội –
Amsterdam, và tốt nghiệp Khoa Kinh tế, Đại học Ngoại thương Hà Nội với bằng
trung bình khá.
Sau khi ra trường, khoảng năm
2001, cô làm phóng viên báo điện tử VnExpress trong 2 năm. Tiếp đó, cô chuyển
sang làm cho Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC (khi đó mới thành lập), và một số
công ty truyền thông khác. Năm 2004 và 2005, cô tham gia làm báo hình ở
Vietnamnet và VTV. Sau khi rời VTC vào năm 2007 vì không chịu nổi mức thu nhập
thấp, cô chuyển sang làm phóng viên báo điện tử Vietnamnet, rồi được giao phụ
trách chuyên mục “Phát ngôn & Hành động Ấn tượng” trên chuyên trang
Tuanvietnam của Vietnamnet.
Cuối tháng 08/2009, Bùi Thanh Hiếu,
Nguyễn Ngọc Như Quỳnh và Phạm Đoan Trang bị bắt tạm giữ 9 ngày, do liên quan đến
một kế hoạch in áo phông phản đối dự án Bauxite Tây Nguyên, trong đó đảng Việt
Tân là nhà tài trợ. Dù Trang nói cô không biết kế hoạch, chỉ cho Hiếu mượn tài
khoản để nhận tiền, vụ việc này cũng khiến cô chịu nhiều sức ép, và buộc phải rời
Vietnamnet vào tháng 02/2010.
Ngay sau khi rời Vietnamnet,
Trang được Mai Phan Lợi, Trưởng Đại diện văn phòng Hà Nội của báo Pháp luật
TP.HCM vào thời điểm đó, nhận vào làm tại báo này. Năm 2012, Lợi tiếp tục tuyển
Trịnh Hữu Long – người vừa gặp và kết bạn với Đoan Trang trong đợt biểu tình
“chống Trung Quốc” hồi mùa hè năm 2011. Cuối tháng 08/2012, Lợi thành lập
“Trung tâm Truyền thông Giáo dục Cộng đồng” (MEC), và đưa Trang vào Hội đồng
Khoa học của tổ chức đó. Ngoài ra, trong giai đoạn 2008-2012, Phạm Đoan Trang
và Trịnh Hữu Long còn viết bài cho Nhịp Cầu Thế Giới (trang tin do một nhóm cựu
học sinh Việt Nam tại Hungary sáng lập vào năm 2001), Chúng Ta (trang thông tin
chịu ảnh hưởng của Nguyễn Trần Bạt), và báo điện tử Tia Sáng (chịu ảnh hưởng của
ông Chu Hảo).
Khi Phạm Đoan Trang, Trịnh Hữu
Long và Nguyễn Anh Tuấn xuất ngoại để gia nhập tổ chức VOICE vào tháng 01/2013,
Trang và Long cũng chấm dứt sự nghiệp phóng viên, để trở thành người làm chính
trị chuyên nghiệp.
2. Vì sao Đoan Trang thành
công trong sự nghiệp phóng viên?
Trong giai đoạn 2008-2012, Phạm
Đoan Trang đã trở thành một phóng viên có ảnh hưởng. Cô phụ trách một chuyên mục
có nhiều độc giả trên Tuanvietnam, có quan hệ thân hữu với một số gương mặt nổi
tiếng khi đó như Nguyễn Minh Thuyết và Nguyễn Trần Bạt, tham gia những tổ chức
của giới trí thức cấp tiến như Quỹ Nghiên cứu Biển Đông, và là một blogger được
giới đối lập theo dõi. Nói cách khác, vào thời điểm đó, Trang có ảnh hưởng nhất
định đến cả báo chí chính thống lẫn báo chí đối lập, dư luận của cả giới trí thức
lẫn bình dân.
Cả Phạm Đoan Trang, Trịnh Hữu
Long lẫn Mai Phan Lợi đều ý thức rõ quyền lực của báo chí, và tìm cách gia
tăng, nắm giữ quyền lực này. Điều này thể hiện rõ qua việc Trang tập hợp các
bài báo của mình thành cuốn sách “Và Quyền lực Thứ Tư” (ám chỉ quyền lực của
báo chí); việc Trang và Long mở 2 tạp chí điện tử, cùng nhiều chương trình đào
tạo báo chí có tham vọng trong giai đoạn sau 2012; và việc Mai Phan Lợi thành lập
tổ chức MEC, kênh truyền hình online GTV, nhóm Diễn đàn Nhà báo & Chính
sách…
Đoan Trang thành công trong nghề
báo vì 4 lý do.
Lý do thứ nhất là trình độ tiếng Anh. Để có thể hát các ca khúc tiếng
Anh của ban nhạc The Beatles, mà cô nghe lần đầu vào năm học lớp 2, Trang đã
xin gia đình cho học ở trường THCS Hà Nội – Amsterdam, một trường hiếm hoi dạy
tiếng Anh ở Hà Nội vào thời điểm đó. Sau khi Internet vào Việt Nam năm 1997;
Trang nhanh chóng hấp thụ góc nhìn của phương Tây về kinh tế, chính trị, báo
chí, lịch sử thông qua các tài liệu tiếng Anh; từ đó dần hình thành quan điểm
chính trị của bản thân mình. Vào năm 2006, Trang thuộc số ít các phóng viên Việt
Nam viết blog hoàn toàn bằng tiếng Anh, và dễ dàng phỏng vấn các khách mời ngoại
quốc thuộc nhiều lĩnh vực. Sau năm 2012, Đoan Trang tiếp tục tận dụng triệt để
ưu thế này: mạng lưới VOICE của cô là một trong những NGO hiếm hoi có đủ trình
độ ngoại ngữ, pháp luật và mối quan hệ để giúp giới đối lập Việt Nam kết nối với
chính giới phương Tây và các định chế quốc tế.
Lý do thứ hai là sức mạnh cộng đồng. Trong phần blog viết trước năm
2011, Trang thường kể rằng mình tham gia một nhóm “nhà báo không thẻ” có khoảng
131 người, sống ở cả hai miền Nam – Bắc. Sau giờ làm việc, nhóm này thường tụ tập
tại các quán bia hoặc café để trao đổi chuyện nghề, chuyện đời. Qua các bài viết
và comment cũ, có thể thấy nhóm này là cộng đồng độc giả thường xuyên đầu tiên
của blog Đoan Trang, nhiều người chia sẻ quan điểm chính trị cấp tiến với
Trang, và một số người từng giúp đỡ Trang trong cuộc sống.
Lý do thứ ba là sự hưng thịnh của khuynh hướng báo chí, trí thức
công kích Chính phủ, đòi cải cách chính trị, đòi “thân Mỹ – thoát Trung”.
Khuynh hướng này đã mạnh lên từ năm 2008, khi dư luận bắt đầu bức xúc về dự án
khai thác quặng bauxite trên Tây Nguyên bằng công nghệ Trung Quốc.
Trong thực tế, sự nghiệp báo chí
của Đoan Trang vừa phất lên từ năm 2008, vừa gắn chặt với những tập thể và cá
nhân thuộc khuynh hướng này. Cụ thể: Vietnamnet được Đoan Trang xem là tờ báo
thuộc khuynh hướng giám sát chính phủ; “Phát ngôn & Hành động Ấn tượng” là
một chuyên mục giám sát quan chức; Nguyễn Minh Thuyết là Đại biểu Quốc hội lên
tiếng mạnh mẽ về dự án khai thác bauxite trên Tây Nguyên; Nguyễn Trần Bạt là
cây bút kêu gọi cải cách chính trị, và chủ một công ty tư vấn chuyên kết nối Việt
Nam với môi trường kinh tế Âu – Mỹ. Trong khi Bùi Thanh Hiếu và Nguyễn Ngọc Như
Quỳnh thuộc khuynh hướng chống chế độ ngay từ đầu; Trịnh Hữu Long, Mai Phan Lợi
và Chu Hảo đều dần chuyển từ ủng hộ cải cách sang chống chế độ.
Như vậy, thăng trầm của Phạm Đoan
Trang gắn chặt với thăng trầm của khuynh hướng chính trị mà cô lựa chọn. Nếu
Trang không tham gia khuynh hướng báo chí phản biện, và không được báo giới nước
ngoài biết đến nhờ bị bắt trong vụ in áo phản đối dự án khai thác bauxite, rất
có thể cô vẫn là một phóng viên vô danh.
Lý do thứ tư, cần thừa nhận rằng trước năm 2011, Đoan Trang là một
phóng viên tương đối ôn hòa, có văn hóa, và có trách nhiệm so với mặt bằng
chung ở Việt Nam. Trên blog cá nhân, cô thường xuyên thể hiện rằng mình là người
có đời sống thưởng thức và thích nghệ thuật (bao gồm nhạc The Beatles, nhạc miền
Nam trước 1975, và mỹ thuật hiện đại). Trong những bài khác, cô thể hiện mối
quan tâm của mình với các nguyên tắc nghiệp vụ và đạo đức báo chí; khi chê
trách những biểu hiện thiếu kiến thức, thiếu đạo đức, tham nhũng trong báo giới;
và những biểu hiện cực đoan, thiếu khách quan, thiếu khoa học của người dùng
Internet ở Việt Nam. Có thể tìm thấy những thông điệp này trong Chương 1 và
Chương 3 của cuốn “Và Quyền lực Thứ Tư”, cũng như trong các bài đăng blog mang
tên “No Idea”, “Thư ký của thời đại”, “Lề phải, lề trái”.
3. Từ phóng viên ôn hòa đến
nhà hoạt động cực đoan
Đầu cuốn “Và Quyền lực Thứ Tư”,
Phạm Đoan Trang liệt kê 5 nguyên tắc căn bản của nghề báo, bao gồm:
“(1) chính xác; (2) công bằng;
(3) giám sát chính phủ; (4) phân biệt rạch ròi giữa đưa tin và bình luận, đưa
tin và quảng cáo; (5) không đặt tối đa hóa lợi nhuận làm mục đích cao nhất”.
Từ khi bỏ nghề báo, để chuyển
sang hoạt động chính trị chuyên nghiệp, Đoan Trang đã dần phản bội cả 5 nguyên
tắc đó.
Cụ thể, về nguyên tắc số (1), là
“chính xác”, Đoan Trang từng kêu gọi các cộng sự trong nhóm Nhật ký Yêu nước tẩy
chay trang tin Dân Làm Báo vào năm 2012, do trang này thường xuyên đưa tin sai
sự thật, cổ vũ thái độ cực đoan và hận thù. Dù vậy, khi soạn giáo trình “Căn bản
về Truyền thông & Báo chí” cho các khóa học của VOICE sau này, cô lại ca ngợi
Dân Làm Báo như một tờ báo mẫu mực về tính “khách quan” và “độc lập”. Năm 2016
và 2017, Trang mô tả các cuộc biểu tình phản đối tập đoàn Formosa như một phong
trào bảo vệ môi trường thuần túy; trong khi cô phối hợp với đảng Việt Tân phát
ô xanh cho người biểu tình, để biến phong trào thành một cuộc “Cách mạng Cá”,
mô phỏng “Cách mạng Dù Vàng” ở Hong Kong. Năm 2019, Trang òn quảng bá cho một
fanpage giả mạo Ban Tuyên giáo Đảng Cộng sản.
Nguyên tắc số (2), tức “công bằng”,
đã bị Đoan Trang thường xuyên vi phạm từ năm 2017, khi cô tuyên bố mình là một
người “chống Cộng”. Một mặt, cô coi các hoạt động truyền thông như một “cuộc
chiến”, trong đó cô về phe những người “chống Cộng” để “chửi sấp mặt lợn” phe
chính quyền, nhằm phân thắng thua thay vì phân đúng sai:
Mặt khác, cô lờ đi mọi sai phạm của
những người cộng tác với mình – như vụ Nguyễn Hồ Nhật Thành biển thủ tiền thuê
địa điểm cho khóa học “Hạt giống Thay đổi”; hay vụ linh mục Nguyễn Công Bình bắt
giáo dân nộp 16 tỷ VNĐ, tức quá nửa số tiền đền bù ô nhiễm mà họ nhận được
trong vụ Formosa, để ông xây nhà thờ mới.
Tháng 11/2017, khi phóng viên An
Xinh Trương phản ánh rằng Đoan Trang đã đưa bài viết của cô vào sách “Chính trị
Bình dân” mà không hỏi ý tác giả, cũng không trả tiền bản quyền; Trang huy động
nhiều nhà hoạt động khác công kích, xúc phạm An Xinh Trương.
Nguyên tắc số (4), là “phân biệt
rạch ròi giữa đưa tin và bình luận, đưa tin và quảng cáo”, không còn được tuân
thủ trong hầu hết các bài viết của Đoan Trang. Chẳng hạn, khi viết cuốn “Chính
trị Bình dân” (ra mắt năm 2017) – một tài liệu được coi là “sách giáo khoa” của
phong trào dân chủ – cô đã trộn lẫn kiến thức, tin tức và các thông điệp tuyên
truyền chính trị, thay vì phân định chúng một cách rạch ròi.
Nguyên tắc số (5), là “không đặt
tối đa hóa lợi nhuận làm mục đích cao nhất”, bị Đoan Trang vi phạm khi phát động
phong trào tẩy chay tập đoàn Tân Hiệp Phát vào năm 2015. Trang và các thành
viên khác của phong trào này bị cáo buộc nhận tiền tài trợ của tập đoàn URC,
trong khi URC là đối thủ cạnh tranh đang muốn mua lại Tân Hiệp Phát
Như vậy, trong 5 nguyên tắc căn bản
của nghề báo, Phạm Đoan Trang chỉ còn giữ được nguyên tắc số (3), là “giám sát
chính phủ”. Thay vì đưa tin như một phóng viên, Trang chỉ còn công kích chính
quyền một cách đơn điệu, dựa vào thông tin từ các cộng sự hoặc báo chí chính thống.
Đây là một bước lùi lớn, bởi trong Chương 3 của cuốn “Và Quyền lực Thứ Tư”,
Trang cho rằng người làm báo phải thâm nhập vào cuộc sống để tìm kiếm sự thật,
thay vì chỉ ngồi bình luận về sự thật. Ngày 03/03/2010, Trang cũng viết rằng
chính vì muốn làm công việc đưa tin của một phóng viên, thay vì chỉ ngồi bình
luận về các phát biểu của lãnh đạo, cô mới bỏ chuyên mục “Phát ngôn & Hành
động Ấn tượng” của Tuanvietnam để chuyển sang làm cho báo Pháp luật TP.HCM.
Như vậy, dù nhận Giải Tự do Báo
chí của RSF vào năm 2019, thực ra Đoan Trang đã bỏ nghề báo để chuyển sang làm
chính trị. Tiếc thay, Trang là một nhà hoạt động chính trị cực đoan và thù hằn,
khác hẳn với hình tượng ôn hòa, có học mà cô dày công thể hiện khi làm báo. Thật
đáng ngạc nhiên, khi những dòng mà Trang từng viết trong bài “Thư ký của thời đại”,
nhằm công kích báo chí thời bao cấp, lại ứng nghiệm lên cô lúc này:
“Bây giờ, đọc lại những bài báo ấy,
tôi tin rằng nhiều người trong chúng ta sẽ bật cười, hoặc sẽ điên tiết, hoặc
kinh sợ trước cái ấu trĩ của một thời. Nhưng, tôi không dám chắc số đông trong
chúng ta sẽ có mảy may cảm thông với tác giả. Những gì họ đã viết ra đó, tiếc
thay, sẽ chỉ được lưu lại, được nhớ đến (nếu có) như những ví dụ về cái sai,
cái xấu, thậm chí cái ác của báo chí. Và đó là những “tấm gương” để chúng tôi
nhìn vào mà tự nghĩ đến mình: Mai sau này nhìn lại, liệu có bài báo nào trong đời
sẽ được độc giả nhớ đến? Được nhớ đến như những ví dụ tốt, hay sẽ bị đem ra làm
“case study” cho sự dốt nát về nghiệp vụ, tồi tệ về đạo đức? Liệu có bài báo
nào sẽ khiến chúng tôi không thể tha thứ cho chính mình không?”
Vì sao Đoan Trang đánh mất sự tỉnh
táo và các nguyên tắc đạo đức của mình? Một phần lý do sẽ được hé lộ trong kỳ tới.
0 Nhận xét